Architektura

Marcinkańce

Czas trwania wizyty  1 h.

U zbiegu Zackagirisa i Grūdy, nad brzegami jeziora Versminis, ludzie mieszkają już od kilku tysięcy lat. Pierwsze wzmianki w źródłach historycznych pochodzą z 1637 r. Marcinkańce to jedna z największych litewskich wsi, której początek dała osada leśnych zwiadowców. Szybki wzrost nastąpił w drugiej połowie XIX w. po zbudowaniu linii kolejowej Warszawa-Sankt Petersburg. Budowa kolei dała początek dużym wyrębom lasów. W 1914 r. niemieckie władze okupacyjne zbudowały 28,5 kilometrowy odcinek kolejki wąskotorowej od Marcinkańców do Katry. Tymi torami wyjeżdżały z borów najpiękniejsze sosny i świerki. Rozbudowa infrastruktury bezpośrednio przyśpieszyła rozwój wsi. W 1912 r. w Marcinkańcach powstał niewielki zakład przetwórstwa grzybów. Jagody i grzyby od dawna były podstawowym źródłem dochodu lokalnych mieszkańców. 

Po I wojnie światowej, w latach 1920-1939 wieś znalazła się na terenach II Rzeczpospolitej Polskiej. Mieszkańcy Marcinkańców byli prześladowani za pielęgnowanie i obronę litewskości, nie obyło się bez ofiar – z rąk polskiej policji i wojsk ochrony pogranicza w 1920 r. zginał ks.  P. Raštutis, w 1923 r. – kolejnych 2 mieszkańców. Opór mieszkańców Marcinkańców najlepiej symbolizowały litewskie krzyże, które Litwini stawiali, zaś Polacy publicznie (czasem potajemni) burzyli i niszczyli. Jeden z takich krzyży został wzniesiony w Marcinkańcach w końcu 1933 roku. 

Do wybuchu II wojny światowej w Marcinkańcach mieszkało prawie 400 żydów. Większość z nich zajmowało się handlem i rzemiosłem. Miejscowa społeczność żydowska prowadziła hebrajską szkołę początkową, działała biblioteka ze zbiorami w jidysz i hebrajskim oraz bożnica. 

Po II wojnie światowej w okolicach Marcinkańców działał batalion litewskiej partyzantki; w 1946 r. w zastawionej przez partyzantów zasadzce zginęło 3 żołnierzy garnizonu NKVD oraz 1 ubek. 

W 1957 r. w Marcinkańcach zostało założone leśnictwo, we wsi działała szkoła, ambulatorium, biblioteka i dom kultury. W 1971 r. powstał lokalny zespół etnograficzny. W 1991 r. Marcinkańce zostały wybrane na siedzibę nowo założonego Dzukijskiego Parku Narodowego. Po odrodzeniu niepodległości Litwy wzrost Marcinkańców zatrzymał się, lecz ponownie rozkwitł biznes przetwórstwa darów lasu, agroturystyka i tradycyjne rzemiosła. 

Kontakty

gamtosritmu.lt
[email protected]
Marcinkonys
54.063064, 24.398335

Opinie

Nie ma jeszcze recenzji, bądź pierwszy!

Twoja opinia

Napisać komentarz